خط زبان ترکی

در مورد خط ترکی باستان در سنگ نوشته های یئنی سئی و اورخون در 1400 سال  و ایسیک گول در 500 سال قبل از میلاد سخن رفت که به عقیده ی زبان شناسان خطوط ابداعی خود ترکان بوده واز هیچ خط دیگری اقتباس نشده است.ترکان با پذیرش اسلام خط عربی را جایگزین خط باستانی خود کردند ( نظیر زبان فارسی که با الفبای عربی نوشته می شود ). با به کار آمدن حکومت جمهوری در ترکیه، مردم این کشور الفبای لاتین را جایگزین عربی کردند.آذربایجانی های شمال آران نیز ابتدا در محدوده ی سال 1929-1939م.به مدت ده سال زبان خود را به لاتین نوشتند،سپس به دستور استالین ، خط جمهوری های ترک زبان اتحاد شوروی (سابق) به کریل (سیریلیک) را دوباره به لاتین برگرداندند. آثار مکتوب زیادی به زبان ترکی و دو الفبای عربی و لاتین از 1000 سال پیش به جای مانده است بنا به دلایلی  بسیار الفبای لاتین از الفبای عربی سریعتر فرا گرفته می شود  و خواندن و نوشتن به آن راحت تر است.خصوصا این ترکی آذربایجانی با چند حرف اضافه یعنی ( آ،ق،خ ) اندکی با خط لاتین ترکی استانبولی متفاوت است.متاسفانه در ایران استفاده از خط لاتین برای زبان ترکی به دلایل مختلف محدود گشته است.

ادامه مطلب

نویسنده: وحید رستمی

مشخصات زبان ترکی

زبانهای اورال – آلتاییک مانند ترکی با مشخصات زیر از زبانهای هند و اروپایی نظیر زبان فارسی متمایز می شوند.

1- در بین صداهای کلمات هم آهنگی اصوات موجود است.

2- در این زبان جنس و حرف تعریف موجود نیست

3- صرف به وسیله ی اضافه کردن پسوند انجام می شود ( آپار+دیم ، آپار + دین ، ... )

4- در صرف اسامی پسوند ملکی به کار می رود ( آپار + دیغیم ) و در زبان ترکان قشقایی ( آپار + دیگیم )

5- اشکال افعال غنی و متنوع است

6- حرف جر بعد از کلمه می آید (ائودن= از خانه )

7- صفات قبل از اسماء می آیند ( گوزل قیز )

8- بعد از اعداد علامت جمع به کار نمی رود

9- مقایسه با مفعول منه انجام می گیرد ( من دن = او جا )

10- برای فعل معین به جای داشتن از فعل بودن ( ایمک ) استفاده می شود

11- پسوند سؤال موجود است ( گلدین می؟ )

12- به جای حرف ربط از اشکال فعل استفاده می شود ( گئتدییم یئر = جایی که رفتم – که به اشتباه بعضأ می گوییم او یئر که گئتدیم)

ادامه مطلب

نویسنده: وحید رستمی

زبان ترکی

من قربانم بو فرهنگَ بو دیله       من قربان بو اِیله بو گیله

زبان ترکی

زبان بیشتر افراد عشایر قشقایی ترکی است و تعداد بسیار کمی از طوایف موجود در ایل قشقایی ممکن است منشاء زبان دیگری به جز ترکی مانند فارسی،کردی،لری و عربی داشته باشند که به دلیل همزیستی در میان ترکان به مدت زمان دراز، زبان اصلی از جمله فارسی،لری یا عربی را فراموش کرده و در میان ترکان همانند آن ها شده اند.

منشاء زبان ترکی

افزون بر زبان سومری که در برخی محافل زبان شناسی به عنوان ریشه زبان ترکی( یاروترک ) مطرح است،مراحل دیگر تکوین زبان ترکی شامل دوران ترکی اولیه ( شامل ترک های هون،بلغار،بچنَگ و خزر ) از قبل از میلاد مسیح تا قرن ششم میلادی،ترکی قدیم ( دوران گوک ترکها و یغورها ) و از ششم تا هشتم میلادی، ترکی جدید ( شامل ترکی عثمانی،آذربایجانی ایرانی،جغتایی و اوزبکی ) از قرن شانزدهم تا عصر جدید می باشد.

به نظر برخی محققین کلمه ی ( ترک ) نام قبیله ی موسس حکومت گوک ترک در 522 میلادی ؛ یعنی شخص آشینا بوده است و بعد از آن به کلِ ملتی که زبان آنها سخن می گفتند منسوب شده است.

ترکان اوغوز ( اوق=ایل و اوُز علامت جمع در ترکی قدیم ) از قبایل مهم ترکها بوده اند و امروزه اکثر ترکان غربی ( ترکان ایران،ترکیه، آذربایجان،ترکمنستان،عراق،سوریه،قبرس و بالکان )از نسل ترکان اوغوز می باشند. اوغوزها بعد از پذیرش اسلام به ایران و آناتولی مهاجرت کردند و دولتهای اسلامی بزرگی چون سلجوقی ها و عثمانی ها را تشکیل داده اند. از ترکان قدیم داستانها و افسانه های متعددی باقی مانده است. نظیر داستانهای آفرینش ، آلپ آرتونقا ، شو ، اوغوزخان ، بوزقورد و ارگه نه قون.

داستان بوزقورد ( گرگ خاکستری ) از معروفترین این داستانها حکایت نسل رو به انقراض قبیله ای ترک در اثر حمله ی دشمن است که با ازدواج یک گرگ به تداوم حیات این قبیله کمک می کند.بوزقورد ( گرگ خاکستری ) از قدیم الایام به عنوان مهم ترین سمبل قوم ترک شناخته شده است.به داستانهای بعد از اسلام نظیر داستانهای ساتوق بو غراخان، ماناس، چنگیز نامه، دده قورقود،نیز می توان اشاره کرد.

حماسه دده قورد به عنوان یک داستان ترکان غربی خصوصا ترکان ایران از اهمیت بیشتری برخوردار است که در مباحث دیگر به آن می پردازیم.

ادامه مطلب

نویسنده: وحید رستمی

بازگشتی با عذرخواهی

سلام به تمامی دوستان و عزیزان.بله بعد از تقریبا دوماه باز برگشتیم و از همه به خاطر این وقفه که به دلیل امتحانات دخ داده بود عذرخواهی می کنیم.انشالله بتونیم جبران کینم.از تمامی عزیزانی که در این مدت با نظرات گرانبهاشون مارو راهنمایی و یاری کردند تشکر ویژه داریم.

ساغ اولسون ایلیم قشقایی

ادامه مطلب

نویسنده: وحید رستمی