مختصری از تاریخ ادبیات قشقائی(قسمت سوم)

 و اما تاریخ ادبیات ایل قشقائی را می توان به چند دوره تقسیم كرد:

1-عصر طولانی ادبیات و فرهنگ مشترك تركهای جنوب باسایر تركان غربی(اوغوز):

چنان كه ادبیات شفاهی و ادبیات موسیقی تركان قشقایی نشان می دهد،تا قبل از این كه ایل قشقایی به صورت یك ایل واحد و منسجم تحت امر ایلخانی مقتدر باشد با سایر تركان اوغوز،ادبیات و موسیقی مشتركی داشته است.رواج سخنان پند آمیز استاد قدیم با همان ده ده قورقوت، و رواج داستانهای حماسی و عاشقانه كوراغلو،غریب و صنم،اصلی و كرم ،نگار و محمود،آهنگ و اشعار شاه اسماعیل صفوی معروف به شاه ختائی،وجود بایاتی های مشترك دربین ملل مختلف ترك زبان وهمچنین باباتی معروف:

     بویول گئدر تبریزه                   قناتی ریزه ریزه

                  خودام بیر یول وئر بیزه                    بیز گئده ك اؤلكه میزه

و با استناد به این چندبیت شعر از امیرعلی شیر نوائی وزیر و دانشمند معروف دنیای ترك:

ایسترسه بیر اولسون ایسترسه مینگ بیر  بوتون تورك ائللری آنجاق منیم دی خوتادانباشلا نیب خوراسانادك               ائللر فرمانیمله عومور سورهج

شیرازدا،تبریزده منیم یئریم دیر        اوردا شهر تله نن سؤز شكریم دیر

و یا رواج این بیت شعر در میان تركان قشقائی:

صابا قونداك استانبولو نگ دوزونه          قوش آتاراك اؤرد كینه،قازینا

و نیز شعرهایی در خصوص شهر در بند:

دربند كی دئیرلر بیر پارچا باغ دیر   آلت یانیدریا دیر اوست یانی داغ دیر یئتیریب

میوه سی دورمه لی چاق دیر        آلماسی،هئیواسی،ناری دربندنیگ...

و همچنین رونق یافتن اشعار شاعرانی نظیر خسته قاسم،تیلیم خان،ابولقاسم نباتی و دیگر شاعران....در این چند صد سال گذشته درمیان مردمان شعر دوست ایل قشقائی و یا رسیدن به نسبت اسلاف و گذشتگان ایلخانان قشقائی به آق قویونلوها و اوزون حسن و صدها مدرك و سند ادبی و تاریخی دیگر میتواند گواه براین ادعا باشد كه قشقایی ها در طی قرون مختلف گذشته با دیگر تركاناوغوز ارتباطات فرهنگی و اشتراكات ادبی فراوانی داشته اند...

ادامه مطلب

نویسنده: وحید رستمی

مختصری از تاریخ ادبیات قشقائی(قسمت دوم)

ادبیات فولکلور و شفاهی ایل به خصوص آساناکها ( بایاتی ها ) بیشترین عناصر شعری را در خویش گنجانده اند.ولی ما چون با این ترانه ها زاده شده ایم و روزی چندین بار آنها را می شنویم به آن عادت کرده ایم و متأسفانه درک زیباییشان برایمان مقدور نمی باشد.

آیا بهتر از این می توان سرود:

کهر آتینگ قولونو                     مخمل ائدینگ جولونوگ

بیز گلمیشگ آپاراگ                   سیزینگ باغینگ گولونو

ویا:

تئللرینگ خرمن،خرمن                عالم اسیر نه بیر من

گل عالمی باغیشلا                      تا بیر قالام اسیر من

 و آیا تا به حال به چیستانهای ایل که به گورستان فراموشی سپرده می شوند، توجهی شده است؟

دوم دو مولار ، هئیوا چالار ، نار اوینار

آیا این شعر نیست و تمام صنعات ادبی در آن رعایت نشده است؟

طبال می کوبد، به می نوازد و انار می رقصد.

طبال که می کوبد صدای مشک است،به که می نوازد زنی است که مشک را به حرکت در می آورد و اناری که می رقصد سینه های آن زن است.

و آیا تصویر، تشبیه، استعاره، کنایه و... از این بهتر می توان سراغ کرد؟

و صدها مثال دیگر که در ادبیات فوکلوریک ایل به فراوانی یافت می شوند.

شعر قشقائی سروده های نغز بسیار و نا سروده های بسیارتر دارد.

می توان این ناسروده های بکر را در بوته ی ذوق شاعری پروراند و ادبیات ایل را جهانی نمود...

ادامه مطلب

نویسنده: وحید رستمی