چنته

 کیسه ای مربع شکل  30در30 بوده و در انواع وطرح های ختلف بافته بآن    گمپل های زیبا آویخته هنگام حرکت ایل در کنار زین یا پهلوی فرد سوار شده می آویزند و در آن مواد ضروری بین راه و خوراکی بخصوص نان میگذارند تا هنگام استفاده در دسترس باشد.اغلب چنته ها قالی و تعداد کمی هم رند یا شیشه درمه است.

ادامه مطلب

نویسنده: وحید رستمی

جاجیم بافی

نوعی دستباف است که در طرحها و رنگهای مختلف اما در اندازه های یکسان و تقریبا شبیه به پتو بافته میشود.از گلیم ساده تر بوده و موارد استفاده زیادتری در منازل دارد.زیرا در تمام خانواده ها به عنوان       روانداز و محافظ سرمای زمستان بوده و رختخواب اغلب مردم ایل منحصر به جند تا جاجیم است.این بافته ها اغلب از پشم بوده ععمری طولانی داشته و انواع مختلف بنامهای:کنداره دار و گل جاجیم و ساده باف و راه راه دارد.

ادامه مطلب

نویسنده: وحید رستمی

گلیم و جاجیم بافی

از هنرهای دستی زنان ایل علاوه برقالی و گبه میتوان از صنعت گلیم بافی که شهرت جهانی کسب کرده نام برد.گلیم از بافته های اصیل ایل است که از زمانهای گذشته در طرحها و رنگهای جالب و در اندازه ای مختلف بافته شده وبرای روانداز یا تزئین چادرمورد استفاده قرار میگیرد.وقتی کاروان بزرگ کوچ ایل به راه میافتد گلیمهای رنگارنگ و زیبا بر پشت اشتران جلوه و منظر جالبی دارد.

نقشهای گلیمهای قشقایی سابقه و اصالت طولانی داشته و امروزه برای گلیمهای یکصد سال قبل نمیتوان قیمتی تایین نمود.طرح های آقاجری و لنگج و دینه بیگی و خراسانی و تهرانی هر کدام بشیوه ای خاص با دقت و ظرافت زیاد بافته می شود.

در میان طوایف قشقائی دره شوریها در بافتن گلیمهای ظریف مهرت بیشتری دارند.ضخامت بعضی بافته ها به دو میلیمتر هم میرسد و نقشهای درون آن را بقدری ریز کاری نموده اند که استادان کاشی کار اصفهان را در عهد صفویه به یاد می آورد.

ادامه مطلب

نویسنده: وحید رستمی

قالی بافی

قالی قشقائی نماینده ی سرگذشت فلسفه وهنر ایرانیهاست. طراحان آن سالها فشارهای گرسنگی  رنج و زحمت را تحمل کرده و تجربه آموخته اند  این طراحان نقاش طبیعت نیستند  بلکه نقاش احساس خویشتن ازرویدادهای طبیعی می باشند.

قالی بافان قشقائی  به شکل هندسی دلبستگی چندانی ندارد  از ردیف  گوشه  کنگره و زیگزاگ  گریزان و به پیچ و خم های کمانی و به ریزه کاری های هنری و به شاخه هایی که از جایی سر بر آورده و در گوشه-ای مخفی شده اند  می اندیشند.

گل های ترمه را  همچون ترمه بافان در زمینه های رنگین کمان می-پاشند. آنها گاه نشانه شجاعت خود  یعنی شیر را به هر صورت درقالیها می بافند و یا به شکل آهوان  زیبایی های طبیعت را در یک تابلو مجسم می سازند.

قالی قشقائی رقیب و نظیر ندارد. زیبایی نقش ها و خوش آیندی طرح ها  ظرافت گره ها  چشم گیری و پایداری رنگها بیش از همه حالت خیال انگیزو مرموزقالی قشقائی  آن را صدر نشین فرش جهان نموده. در اواخر قرن گذشته که صدور قالی ایران به اروپا فراوان شد  رنگ های صنعتی جای خود را به رنگ های طبیعی داد و مواد نا مرغوب به کار گرفته شد  طرح ها کم کم اصالت خود را از دست دادند  اما بر اثر شکستی که باعث رکود بازار گردید متوجه شدند که باید به اصالت بیندیشند و همانند گذشته  که کارگاه خود را با چهار میخ چوبی ساده و دو چوب بلند که تارها را برآن می کشیدند و با پشم اصیل و رنگ طبیعی با میلیونها گره ریز و ظریف از دست هنرمندان قدیمی  گذشته های دور را تکرار می کنند.

قالی قشقائی بنابر نوشته آقای محمد بهمن بیگی در کتاب ((ایل من بخارای من)) صفحه 207 ((بافته هایشان تشنه ترین چشم ها را سیراب می کرد و به خسته ترین تن ها  جان تازه می بخشید. گلیم بافان نگار گر ایل  به بهارها و باغ ها درس خرمی و شادابی و ریگ آمیزی داده بودند  گوئی خورشید جنوب به جنگل شمال تابیده بود. بهار  اسفند گرمسیر و اردیبهشت سردسیر را به هم آمیخته بودند.با سر انگشت هنر سرگذشت مبهم و غبارآلود ایل را بر صفحه پشمین و رنگشین فرش نگاشته و به مطالعه و تماشا گذاشته بودند.

قالی های قشقایی در هر طایفه طرحها و نقشهای متفاوت دارد.مثلا نقش ماهی د ر هم و ناظم و کرمانی بیشتر در طایفه کشکولی بافته میشود.طرحهایبلو و عرب چرپانلو و ابوالوردی هر کدام متعلق به طایفه ای جداگانه است.

امروزه در موزه های بزرگ دنیا فرشهای قشقایی با رنگهای ثابت وطبیعی خودنمایی میکنند.جلوه وجلای قالیهای ما بستگی به رنگ آمیزی آنها داشته وهمچون رنگهای مصنوعی که طرح تند و زننده دارند نمیباشند.

نقشهای قالی قشقایی گویای اصالت آنها و موطن و زادگاه اولیه و گذشته مردمانی است که روزی از آن دیار کوچ کرده اند.

در هر حال هنرهای دستی ما که سابقه طولانی را پشت سر گذاشته بود میرفت که رشته های پیوند با گذشته را قطع و جنبه دیگری به خود بگیرد.رکود این هنرها که علاوه بر بازدهی مادی و معنوی امرار معاش عشایر بود موجب مهاجرت به سوی شهرها که خود مشکل بزرگی است گشت.

ادامه مطلب

نویسنده: وحید رستمی

صنایع دستی در ایل قشقائی

صنایع دستی تبلور یادبودهای یک قوم است و میتوان گفت معادل قصه ها

و متل ها و رقص های ملی و محلی است که خود بازمانده ائین ها و حوادث از یاد رفته اند‍‍.

صنایع دستی برای ایرانیان از ان جهت گرامی و ارزشمند است که احیای آن گامی است ضروری در بجا آورد ن حرمت سنت های اصیل ایرانی زیرا خلاقیت طرح ها و نقش ها و عملکردها نشان عمیق مردم ایران به زیبایی و تزئین است.

صنایع دستی در عین حال اهمیت اقتصادی اجتمایی دارد و از این راه  می توان مروج خصوصیات اخلاقی و تفکرات هنرمندان فروتن و وفادار به سنت ها شد  هنرمندانی که هیچ گاه هنر را از متن زندگی جدا ندانسته اند.

وقتی امروز تداوم و قدمت اشکال و نقوش پرندگان و جانوران را بر فرشها و بافته های قشقایی می بینیم  به خوبی متوجه می شویم که هنر و هنرمندی چیزی نیست که بتوانند ان را همچون قدحی از دست کسی بگیرند.این ها یهدگار های کهنسالی که دست به دست و سینه به سینه گشته است  و ارمغانی از اندیشه های دور و دراز آنان است.

همچنانکه اصل طرح و نیز نقش اغلب قالی های قشقایی  از اسیای مرکزی است و طرح آنها بنابر نوشته ها از اندیشه بودائی ریشه می گیرد که البته برای بافندگان امروز قشقائی فهم و درک مشکلی دارد.

طرح قالی های قشقائی اغلب بر روییک یا دو یا سه ترنج دور می زند که درگوشه و کنار قالی تکرار می شود. نقش درون ترنج یک نوار به سبک خاصی است که در هنرهای مرد م اسیای مرکزی و چینی ها و هنرمندان صفوی آشکار است.

در قالی های قشقائی طرح ها و نقش ها  تا حدی مبهم است  مگر آنکه از سیر تحول  آن از قرن 7 هجری تا کنون آگاه باشیم. اگرچه بافندگان امروزی معنای این اندیشه های بودائی را نمی دانند  اما نقش های آنان را به دلیل ارزش سنتی در قالی ها به کار می برند.

از صنایع دستی مردم قشقائی  مختصرا به تعدادی که کاربرد بیشتری دارد اشاره می کنم:

ادامه مطلب

نویسنده: وحید رستمی